کۆبوونەوەی موشریکەکان لە داری نەدوە و ڕێککەوتنیان لەسەر کوشتنی پێغەمبەر ﷺ

کاتێک موشریکەکان بینییان هاوەڵانی پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم ئامادە بوون و دەرچوون، و منداڵ و منداڵە بچووکەکان و ماڵەکانیان هەڵگرت و بردنە لای ئەوس و خەزرەج لە یەسریب، خەم و پەژارە گرتنیان، و نیگەرانی و خەم هێرشیان کردە سەر، بۆیە تاغووتەکانی مەککە لە داری نەدوە کۆبوونەوە بۆ ئەوەی بڕیارێکی یەکلاکەرەوە لەم کارەدا بدەن. کۆبوونەوەکەیان نزیکەی دوو مانگ و نیو دوای بەیعەتی عەقەبە بوو، و هەموو نوێنەرانی هۆزەکانی قوڕەیش هاتنە ئەم کۆبوونەوەیە؛ بۆ ئەوەی پلانێکی یەکلاکەرەوە تاوتوێ بکەن کە زوو کۆتایی بە پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم و بانگەوازەکەی بهێنێت. کاتێک بەپێی وادە هاتنە داری نەدوە، ئیبلیس لە شێوەی پیرەمێردێکی شکۆدار ڕێگری لێ کردن، و لەسەر دەرگا وەستا؛ وتیان: ئەم پیرەمێردە کێیە؟ وتی: پیرەمێردێکم لە خەڵکی نەجد، گوێی لەوە بوو کە وادەتان بۆ داناوە و لەگەڵتان ئامادە بوو گوێ بگرێت لەوەی دەیڵێن، و ڕەنگە بێبەشتان نەکات لە ڕا و ئامۆژگاری. وتیان: بەڵێ، بێرە ژوورەوە. لەگەڵیان چووە ژوورەوە. دوای ئەوەی کۆبوونەوە تەواو بوو، و گفتوگۆ درێژەی کێشا. ئەبوولئەسوەد وتی: لەنێوان خۆماندا دەری دەکەین و لە وڵاتەکەمان دەری دەنێین، و گرنگی نادەین بۆ کوێ دەچێت و لە کوێ دەکەوێت؛ کاروبارمان چاک کردۆتەوە و یەکگرتووییمان وەک جاران دەبێتەوە. پیرەمێردی نەجدی وتی: نەخێر سوێند بە خوا ئەمە ڕایەکی باش نییە بۆتان؛ ئایا جوانی قسەکەی و شیرینی زمانەکەی و زاڵبوونی بەسەر دڵی پیاواندا بەوەی دەیھێنێت نەبینیتان؟ سوێند بە خوا ئەگەر ئەوە بکەن دڵنیا نابن کە لەسەر هۆزێک لە عەرەب دادەبەزێت، پاشان لەگەڵیان — دوای ئەوەی شوێنی دەکەون — دێتە سەرتان هەتا لە وڵاتەکەتاندا پێیان دەتانکۆڵێت، پاشان ئەوەی دەیەوێت لەگەڵتان دەکات؛ ڕایەکی تر بۆ بیر بکەنەوە. ئەبولبەختەری وتی: بە ئاسن بیبەستن و دەرگایەک بەسەریدا دابخەن، پاشان چاوەڕوانی ئەوە بن کە بەسەر هاوشێوەکانی هات لە شاعیرانی پێشتر — زوهەیر و نابغە — و ئەوانەی لەوان ڕۆشتوون، لەم مردنە، هەتا ئەوەی بەسەریاندا هات بەسەریدا بێت. پیرەمێردی نەجدی وتی: نەخێر سوێند بە خوا ئەمە ڕایەکی باش نییە بۆتان؛ سوێند بە خوا ئەگەر بیبەستن — وەک دەیڵێن — کاروبارەکەی لە پشت ئەو دەرگایەی بەسەریدا داخستووتان دەچێتە دەرەوە بۆ لای هاوەڵانی، و نزیکە هێرش بکەنە سەرتان و لە دەستان دەریبهێنن، پاشان پێی زۆر بن بەسەرتاندا هەتا بەسەر کاروبارتاندا زاڵ دەبن؛ ئەمە ڕایەکی باش نییە بۆتان، بڕواننە شتێکی تر. دوای ئەوە گەورەی تاوانبارانی مەککە ئەبووجەهلی کوڕی هیشام بە پێشنیارێکی گوناهبارەوە هات کە هەموو ئامادەبووان ڕەزامەندییان لەسەر دا؛ ئەبووجەهل وتی: سوێند بە خوا ڕایەکم تێدایە کە هێشتا نەتانکەوتۆتە سەر. وتیان: چییە ئەی ئەبوولحەکەم؟ وتی: دەبینم لە هەر هۆزێکەوە لاوێکی گەنج و بەهێز و نەسەب بەرز و ناوەندی لەنێوانماندا وەربگرین، پاشان بە هەر لاوێکیان شمشێرێکی تیژ بدەین، پاشان هەڵبکوتنە سەری و بە لێدانی یەک پیاو لێی بدەن و بیکوژن، و لێی ئاسوودە بین؛ چونکە ئەگەر ئەوە بکەن خوێنەکەی لە هەموو هۆزەکاندا دابەش دەبێت، و بەنوو عەبد مەناف ناتوانن جەنگ لەگەڵ هەموو خێڵەکەیان بکەن، و بە دیە ڕازی دەبن لێمان، و دیەکەیان بۆ دەدەین. پیرەمێردی نەجدی وتی: قسە ئەوەیە پیاوەکە وتی؛ ئەمە ئەو ڕایەیە کە غەیری نییە. و بە کۆدەنگی ڕەزامەندییان لەسەر ئەم پێشنیارە گوناهبارە دا.