دروستکردنی مزگەوتی نەبەوی

پێغەمبەری خوا ﷺ ڕاحیلەکەی لە قوبا سواری بوو و خەڵک لەگەڵی دەڕۆیشت هەتا لە مزگەوتی پێغەمبەر ﷺ لە مەدینە وەستا؛ ئەو ڕۆژە پیاوانی موسڵمان تێیدا نوێژیان دەکرد، و مڕبەدێکی خورما بوو بۆ سوهەیل و سەهل دوو کوڕی یەتیم لە ژێر چاودێریی ئەسعەد کوڕی زورارە؛ پێغەمبەری خوا ﷺ کاتێک ڕاحیلەکەی وەستا فەرمووی: «ئەمە إن شاء الله جێگەکەیە». پاشان پێغەمبەری خوا ﷺ بانگی دوو کوڕەکەی کرد و لەسەر مڕبەدەکە لەگەڵیان دانوستاند بۆ ئەوەی بیکاتە مزگەوت؛ وتیان: نەخێر، بەڵکو بەخششی دەکەین بۆت ئەی پێغەمبەری خوا؛ پێغەمبەری خوا ڕەتی کردەوە وەک بەخشش وەری بگرێت هەتا لێی کڕی، پاشان کردییە مزگەوت؛ پێغەمبەری خوا ﷺ دەستی کرد بە گواستنەوەی خشت لەگەڵیان لە دروستکردنیدا و دەیوت کاتێک خشتی دەگواستەوە: «ئەم هەڵگرتنە نەک هەڵگرتنی خەیبەر؛ ئەمە چاکتر و پاکترە لای پەروەردگارمان». و دەیوت: «ئەی خوا پاداشت پاداشتی قیامەتە؛ میهرەبانی بە ئەنسار و موهاجیر بکە». لە ئەنەس رضي الله عنهوە وتی: پێغەمبەر ﷺ هاتە مەدینە و لە سەرەوەی مەدینە لە هۆزێکدا دابەزی پێیان دەوترێت: بەنوو عەمرۆ کوڕی عەوف. پێغەمبەر ﷺ چواردە شەو تێیاندا مایەوە، پاشان نێردرا بۆ بەنوو نەجار؛ هاتن شمشێرەکانیان لە ملیدا بوو؛ وەک ئەوەی سەیری پێغەمبەر ﷺ دەکەم لەسەر ڕاحیلەکەی، و ئەبوبەکر لە پشتییەوە، و کۆمەڵی بەنوو نەجار دەوریان داوە هەتا لە پێشەوەی ئەبوو ئەییوب دابەزی. حەزی لەوە بوو لەو شوێنە نوێژ بکات کە نوێژ پێی دەگەیشت، و لە جێگەی مەڕدا نوێژی دەکرد؛ و فەرمانی دروستکردنی مزگەوتی کرد؛ نێردرا بۆ کۆمەڵێک لە بەنوو نەجار و فەرمووی: «ئەی بەنوو نەجار، نرخم بۆ ئەم دیوارەتان دابنێن». وتیان: نەخێر سوێند بە خوا نرخەکەی داوا ناکەین تەنها بۆ خوا نەبێت. ئەنەس وتی: تێیدا ئەوە هەبوو کە پێتان دەڵێم: قەبری موشریکەکان، و وێرانە، و خورما؛ پێغەمبەر ﷺ فەرمانی کرد قەبری موشریکەکان هەڵبکەنرێنەوە، پاشان وێرانەکان یەکسان بکرێن، و خورما ببڕدرێت؛ خورمایان کردە قیبلەی مزگەوت، و دوو لای دەرگاکەیان بە بەرد دروست کرد، و بەردیان دەگواستەوە و ڕەجەزیان دەوت و پێغەمبەر ﷺ لەگەڵیان بوو و دەیوت: «ئەی خوا هیچ خێرێک نییە تەنها خێری قیامەت نەبێت؛ بۆ ئەنسار و موهاجیر لێخۆش بە». عەبدوڵڵا کوڕی عومەر وتی: «مزگەوت لە سەردەمی پێغەمبەری خوا ﷺ بە خشت دروستکرابوو، و سەقفەکەی جەرید بوو، و ستوونەکانی داری خورما بوون».