تایملاینی سیرە

ذُو الْحِجَّة -2 ک.ھ.

لە عوبادە کوڕی سامیت رضي الله عنه وە — یەکێک لە نەقیبەکانی شەوی عەقەبە —: پێغەمبەر ﷺ داوای بەیعەی کرد لەسەر هاوبەشی نەکردن، نەدزی، نەزینا، نەکوشتنی منداڵ، نەبوختان، و نەسەرکێشی لە مەعروفدا؛ هەر کەس وەفای کرد پاداشتی لای خوایە، و ئەوەی سزای دونیای بینی کەفارەیە بۆی.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

ذُو الْحِجَّة -1 ک.ھ.

لە جابرەوە: پێغەمبەر ﷺ دە ساڵ لە مەککە خەڵکی بانگ دەکرد کێ پەنای بدات؛ خوا لە یەسریبەوە بۆی ناردن. حەفتا پیاو لە وەرزدا هاتن و لە شیعبی عەقەبە بەیعەیان کرد لەسەر گوێگرتن و یارمەتی و فەرمان بە مەعروف؛ ئەسعەد کوڕی زورارە ئاگاداری کردن و بەیعەیان نەجێهێشت.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

0 ک.ھ.

لە عەبدوڵڵا کوڕی مەسعوود رضي الله عنه وە: مانگ لە سەردەمی پێغەمبەر ﷺ دا دوو پارچە بوو و فەرمووی «شایەتی بدەن». خەڵکی مەککە داوای ئایەتیان کرد و حیرا لەنێوان دوو پارچەکەدا بینرا. ناسراو ئەوەیە جارێک ڕوویدا؛ ابن القیم و ابن حجر و غەیرە ئەوەیان پێ باشتر بوو.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

صَفَر 1 ک.ھ.

کاتێک موشریکەکان بینییان هاوەڵان ئامادە بوون و منداڵ و ماڵیان بردە لای ئەوس و خەزرەج لە یەسریب، خەمبار بوون. لە داری نەدوە کۆبوونەوە نزیکەی دوو مانگ و نیو دوای بەیعەتی عەقەبە. ئیبلیس وەک پیرەمێردی نەجد هات. پێشنیاری دەرکردن و زیندانکردن ڕەتکرانەوە؛ ئەبووجەهل پێشنیاری کوشتن بە یەک لێدان لە هەموو هۆزەکان کرد و بە کۆدەنگی وەریانگرت.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

رَبِیع یەکەم 1 ک.ھ.

پێغەمبەر ﷺ لە بەنوو عەمرۆ کوڕی عەوف لە قوبا چەند دە شەوێک مایەوە، و مزگەوتەکەی لەسەر تەقوا دامەزراوی تێدا دامەزراند و تێیدا نوێژی کرد.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

رَبِیع یەکەم 1 ک.ھ.

پێغەمبەر ﷺ لە قوبا سواری ڕاحیلەکەی بوو هەتا لە مزگەوتی پێغەمبەر لە مەدینە وەستا، کە مڕبەدی خورما بوو بۆ سوهەیل و سەهل. کڕیی و کردییە مزگەوت و خۆی خشتی دەگواستەوە. لە ئەنەسەوە: چواردە شەو لە بەنوو عەمرۆ مایەوە، پاشان بۆ بەنوو نەجار نێردرا و لە پێشەوەی ئەبوو ئەییوب دابەزی. مزگەوت بە خشت و سەقفی جەрид و ستوونی داری خورما بوو.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

رَبِیع یەکەم 1 ک.ھ.

لە شوێنەوارەکانی کۆچ برایەتی لەنێوان موهاجیر و ئەنسار ڕوویدا هەتا لە سەرەتادا یەکتر میراتیان دەبرد. ابن عباس باسی نەسخبوونی میرات دەکات. ئەنەس دەگێڕێتەوە موهاجیرەکان لە فراواندەستی ئەنسار ترسیان لەوە هەبوو هەموو پاداشت ببەن. عەبدولڕەحمان کوڕی عەوف و سەعد کوڕی ڕەبیع برایەتییان کرا؛ عەبدولڕەحمان بازرگانی کرد و ژنێکی هێنا.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

1 ک.ھ.

ابن عمر دەڵێت موسڵمانان کاتێک هاتنە مەدینە کاتی نوێژیان دەپێوان و کەس بانگی نەدەدا. عەبدوڵڵا کوڕی زەید لە خەودا پیاوێکی بینی ناوقووس هەڵگرتبوو و فێری وشەکانی ئەزان و ئیکامەی کرد. پێغەمبەر ﷺ فەرمووی خەونێکی ڕاستە و بیلەل بانگی پێ بدا. عومەر رضي الله عنه هەمان خەونی بینیبوو.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

شَعْبَان 2 ک.ھ.

لە بەرا کوڕی عازب رضي الله عنهما: پێغەمبەر ﷺ شازدە یان حەڤدە مانگ بەرەو بەیتولمەقدیس نوێژی کرد و حەزی دەکرد بۆ کەعبە بگۆڕدرێت. ئایەتی {قَدْ نَرَى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ…} دابەزی و بەرەو کەعبە ڕووی گۆڕا؛ ئەنسار لە ڕکوعدا لە نوێژی عەسردا ئاڕاستەیان گۆڕی.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

شَعْبَان 2 ک.ھ.

لەم ساڵەدا ڕۆژووی مانگی ڕەمەزان فەرز کرا. وتراوە فەرزبوونی ڕۆژووی ڕەمەزان پێش غەزوای بەدر بووە.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

رَمَضَان 2 ک.ھ.

خوای سبحانە و تەعالا زەکاتی فیتری شەرعی کرد؛ واجبە لەسەر هەر موسڵمانێکی ئازاد یان کۆیلە، نێر یان مێ، بچووک یان گەورە کە توانای هەبێت. حیکمەتەکەی پاککردنەوەی ڕۆژووگرە لە لەغڤ و ڕەفەس، و یارمەتیی هەژاران بۆ خۆشحاڵیی ڕۆژی جەژن.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

جُمَادى یەکەم 3 ک.ھ.

دوای بەدر قوڕەیش ڕێگای نەجدی عێراقیان گرت بۆ بازرگانی. ﷺ زەیدی لە سەد سواردا نارد؛ لە ئاوی قەرەدە کاروانەکەیان گرت؛ فورات کوڕی حەییان ئەسیر بوو و موسڵمان بوو.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

3 ک.ھ.

کەعبی کوڕی ئەشرەف شاعیرێک بوو سووکایەتیی بە پێغەمبەر ﷺ و هاوەڵانی دەکرد. دوای بەدر چووە مەککە و هاندەدا. ﷺ پرسی کێ بۆ کەعبە؟ محەممەد کوڕی مەسلمە و هاوەڵان بە فێڵ شەو بانگیان کرد و کوشتنیان و هاتنە لای پێغەمبەر ﷺ.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

ذُو الْقَعْدَة 5 ک.ھ.

عومەر رضي الله عنه دەیوت ئەگەر فەرمانی بە ژنەکانت بکەیت حیجاب بگرن؛ چونکە چاک و خراپ قسەیان لەگەڵ دەکەن. ئایەتی حیجاب دابەزی.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

ذُو الْقَعْدَة 6 ک.ھ.

ﷺ بە نزیک ١٤٠٠ هاوەڵ بۆ عومرە چووە حدەیبەیە. عوسمانی ناردە مەککە؛ هەواڵی کوشتنی بڵاوبووەوە و بەيعەی ڕیزوان کرا. سوهەیل کوڕی عەمرۆ صوڵحی کرد: جەنگ دە ساڵ بوەستێت؛ مەرجەکانی گەڕاندنەوەی هاتووەکان؛ ئەمساڵ مەککە نەچنە ژوورەوە و ساڵی داهاتوو سێ ڕۆژ.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

6 ک.ھ.

ئەبووڕافیع لە هاندەرانی ئەحزاب بوو. خەزرەج داوای کوشتنیان کرد بۆ یەکسانبوون لەگەڵ ئەوس. عەبدوڵڵا کوڕی عەتیک چووە قەڵاکەی و کوشتی؛ قاچی شکا و ﷺ دەستی لێدا چاک بوو.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

مُحَرَّم 7 ک.ھ.

لە کاتی غەزای خەیبەردا پێغەمبەر ﷺ گۆشتی گوێدرێژی ماڵی حەرام کرد و وتی پیسە؛ فەرمانی کرد دیگەکان بڕێژن کە دەکوڵان. گۆشتی ئەسپی حەڵاڵ کرد و لە موتعەی ژنان قەدەغەی کرد.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

مُحَرَّم 7 ک.ھ.

دوای فەتحی خەیبەر زەینەب کچی حاریس مەڕێکی برژاوی ژەهراوی پێشکەش کرد؛ ﷺ پارچەیەکی جوو، و فەرمووی ئێسقانەکە پێم دەڵێت ژەهراوییە. دانپیانان؛ بیشڕ کوڕی بەراء مرد و دوای ئەوە قisas کرا.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

رَبِیع یەکەم 7 ک.ھ.

بەنوو مولوەح هاوەڵانی بەشیر کوڕی سوهەیدیان کوشتبوو؛ سەریای غالب بۆ تۆڵە نێردرا. شەو هێرشیان کردن و ماڵاتیان برد؛ سوپایەکی گەورە شوێنیان کەوت هەتا باران و لافاو لەنێوان دوو لایەکدا بوو و موسڵمانان کشانەوە.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

شَعْبَان 7 ک.ھ.

پێغەمبەر ﷺ عومەر رضي الله عنه ی بە سی پیاو ناردە عەجوزی هەوازین لە تورەبە. ڕێنیشانده‌ر شەو دەڕۆیشت؛ هەوازین ڕایانکرد. کاتێک ڕێنیشانده‌ر پێشنیاری خەثعەمی کرد عومەر وتی: تەنها فەرمانی شەڕی هەوازینم پێدراوە.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية