تایملاینی ڕۆژمێری ئیسلام

ذُو الْقَعْدَة 8 ک.ھ.

سەلم کراوە ﷺ لە جیعرانەوە عومرەی کرد لە ساڵی حونەین؛ سێیەم عومرە بوو دوای حیودەیبەیە و قەزا. شەو چووە مەککە و عومرەی تەواو کرد و شەو گەڕایەوە. ئیبن حەجەر و غەیرە باسیان کرد کە ئیمام باشترە ڕۆژ بچێتە ژوورەوە بۆ ئەوەی خەڵک بیبینن.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

8 ک.ھ.

زەینەب گەورەترین خوشکەکانی بوو؛ مێردی ئەبولعاص بوو و ئامامە و عەلی کوڕی ئەبولعاصی بۆ بوو. شەش ساڵ پێش مێردەکەی ئیسلامی هێنا و کۆچی کرد. ﷺ فەرمانی غوسلی وتڕی کرد و مەزەرەکەی خۆی دا بۆ کەفن.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

8 ک.ھ.

دوای حونەین ﷺ ئەبوو عامەری ناردە ئەوتاس؛ دورەید کوڕی سیممە کوژرا و هاوەڵانی شکستان. ئەبوو عامەر بریندار بوو و ئەبوو مووسا کوشندەکەی کوشت؛ ﷺ دعا بۆ لێخۆشبوونی کرد و بۆ ئەبوو مووساش.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

رَجَب 9 ک.ھ.

ئەسحەمە کوڕی ئەبجەر پاشای حەبەشە بوو؛ نەجاشی نازناویەتی. دوای بڵاوبوونەوەی دادپەروەرییەکەی لە سەردەمی ﷺ ئیسلامی هێنا و چاکی بە کۆچبەرانی کرد. ﷺ لە مەدینە نوێژی غایبی بۆ کرد و فەرمووی: ئەمڕۆ پیاوێکی چاک مرد.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

رَجَب 9 ک.ھ.

تەبووک لەنێوان وادی قولەرا و شامدایە. هاوەڵان لە خۆراک و ماڵ و وەسواری تەنگەتاو بوون؛ تەنانەت ناوکی خورمایان دەمژارد. ئامانج شەڕی ڕۆم بوو. سوپاکە سی هەزار بوو بەپێی ڕای ڕاجح؛ شەڕیان نەبینی و دوای بیست شەو گەڕانەوە.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

ذُو الْقَعْدَة 9 ک.ھ.

دوای گەڕانەوە لە تەبووک نەخۆش کەوت و مرد. ﷺ بۆی لێخۆشبوونی داوا کرد و نوێژی بۆ کرد دوای ئەوەی عومەر ڕێگری لێ کرد؛ قورئان دواتر لەگەڵ عومەر رضي الله عنه ڕێک کەوت. نوێژەکە لەسەر حوکمی زاهیر و بۆ کۆکردنەوەی دڵی خێڵەکەی بوو.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

ذُو الْحِجَّة 9 ک.ھ.

دوای کۆتاییی زولقەعدە ﷺ ئەبووبەکری کردە ئەمیری حەج. عەلی رضي الله عنه نێردرا بۆ گەیاندنی بەراءە بە موشریکان. ئەبوو هورەیرە دەڵێت لە ڕۆژی نەحردا بانگمان دەکرد: دوای ئەمساڵ موشریک حەج ناکات و کەس ڕووت بە دەوری کەعبەدا ناسووڕێتەوە.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

9 ک.ھ.

ئوم کولثووم چوارەم پارچەی پێغەمبەرییە؛ دایکی خەدیجە رضي الله عنها بوو. وتراوە عوتەیبە کوڕی ئەبولەهەب هاوسەرگیری لەگەڵ کرد پاشان جیا بووەوە؛ ئیسلامی هێنا و کۆچی کرد. دوای مردنی ڕوقەییە عوسمان لە ڕەبیعولئەووەلی ساڵی سێ هاوسەرگیری لەگەڵ کرد و منداڵی بۆ نەبوو.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

9 ک.ھ.

حەج پێش بیعەسە ناسراو بوو؛ ئیبراهیم بانگی کرد و مووسا و پێغەمبەرانی تر حەجیان کرد. موشریکەکان گۆڕیان تێدا کرد. خوا حەجی فەرز کرد بۆ ئەوەی بتوانێت؛ ﷺ مەناسکەکانی لە حەججەتولوداعدا لە ساڵی ١٠ـی کۆچ ڕوون کردەوە. لە ساڵی فەرزبوونیدا جیاوازی هەیە.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

ذُو الْحِجَّة 10 ک.ھ.

لە کۆتایی ژیانی ﷺ ئەسوەدی عەنسی بە حەوتسەد جەنگاوەر دەرچوو؛ نەجران و سەنعای گرت و شەهری کوشت. ﷺ نامەی نارد بۆ شەڕی؛ موعاز و فەیڕوز و قەیس ڕێک کەوتن بیکوژن. فەیڕوز شەو کوشتی؛ بەیانی سەری فڕێدا و ئیسلام گەڕایەوە. مولکەکەی سێ یان چوار مانگ بوو.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

10 ک.ھ.

وەفدەکان بەردەوام هاتنە لای پێغەمبەر ﷺ؛ لەنێویاندا وەفدی نەصارای نەجران بوو؛ سولی لەگەڵ کردن لەسەر جیزیە و زیممەی بۆ دانان.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

10 ک.ھ.

ئیبراهیم کوڕی ﷺە و دایکی ماریەی قیبتییە رضي الله عنهایە. ﷺ زۆر میهرەبان بوو بەسەر منداڵاندا. کاتێک مرد فەرمووی دوو دایە لە بەهەشتدا شیرپێدانی تەواو دەکەن. خۆر گیران و خەڵک وتیان بۆ مردنی ئیبراهیمە؛ ﷺ فەرمووی خۆر و مانگ بۆ مردنی کەس ناگیرێن.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

10 ک.ھ.

بە حەججەتولوداع ناونرا چونکە تێیدا ماڵئاوایی لە خەڵک کرد و دوای ئەوە حەجی نەکرد؛ بە حەججەتولئیسلام چونکە تەنها ئەم حەجەی لە مەدینەوە کرد؛ بە حەججەتولبەلاغ چونکە شەریعەتی حەجی بە قسە و کردەوە گەیاند. لە عەرەفەدا ئایەتی تەواوبوونی دین دابەزی. پێنج شەو پێش کۆتاییی زولقەعدە دەرچوو.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

12 رَبِیع یەکەم 11 ک.ھ.

دوای حەججەتولوداع نەخۆش کەوت و لە ماڵی عائیشە رضي الله عنها چارەسەر کرا. فەرمووی ئازاری خۆراکی خەیبەر هەر دەبینم. ماوەی نەخۆشییەکە جیاوازە؛ زۆرینە سێزدە ڕۆژ. دووشەممە دوانزەی ڕەبیعولئەووەل وەفاتی کرد لە تەمەنی ٦٣ ساڵ؛ لە ژووری عائیشە رضي الله عنها نێژرا.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية