تایملاینی ڕۆژمێری ئیسلام

-53 ک.ھ.

زانا و مێژوونووسان لە دیاریکردنی ڕۆژ و مانگی لەدایکبوونی پێغەمبەر ﷺ جیاوازن، بەڵام کۆکن لەسەر ئەوەی لە ڕۆژی دووشەممە و لە ساڵی فیل لەدایک بووە. دوای مردنی باوکی عەبدوڵڵا لەدایک بوو و یەتیم گەورە بوو؛ لە ماڵی ئەبوتالب لە شیعبی بەنوو هاشم لەدایک بوو.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

-49 ک.ھ.

لە ئەنەسی کوڕی مالیکەوە: جیبریل ﷺ هاتە لای پێغەمبەر ﷺ کاتێک لەگەڵ منداڵان یاری دەکرد، دڵی دەرهێنا و پارچەیەکی لێ دەرهێنا و وتی ئەمە بەشی شەیتانە لێت. پاشان بە ئاوی زەمزەم شۆردی و گەڕاندییەوە جێگای خۆی. ئەنەس دەڵێت شوێنی دەرزییەکەی لە سنگیدا بینیوە.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

-48 ک.ھ.

کاتێک پێغەمبەر ﷺ شەش ساڵ بوو، دایکی ئامینە کچی وەهب بردییە لای مامۆزاکانی بەنوو عەدی کوڕی نەجار، لەگەڵ دایەنەکەی ئومئەیمەن رضي الله عنها. لە ئەبوا ئامینە کۆچی دوایی کرد و ئومئەیمەن گەڕاندییەوە مەککە. دواتر ﷺ ئازادی کرد و بە زەید کوڕی حاریسەی دا و ئوسامەیان بوو؛ ئومئەیمەن پێنج مانگ دوای کۆچی دوایی پێغەمبەر ﷺ کۆچی دوایی کرد.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

-48 ک.ھ.

دوای مردنی ئامینە کاتێک تەمەنی شەش ساڵ بوو، باپیری عەبدولموتتەلیب کوڕی هاشم سەرپەرشتی کرد. زۆر خۆشی دەویست و لەسەر دۆشەکەکەی خۆی لە سێبەری کەعبە دای دەنیشاند و دەیوت کاروبارێکی گەورەی هەیە. پێش مردنی بە ئەبوتالبی ڕاسپارد کە بیپارێزێت.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

-46 ک.ھ.

کاتێک پێغەمبەر ﷺ هەشت ساڵ بوو، باپیری عەبدولموتتەلیب کۆچی دوایی کرد و ئەبوتالبی ڕاسپارد بیپارێزێت، چونکە عەبدوڵڵا و ئەبوتالب دایکیان یەک بوو. ئەبوتالب زۆر خۆشی دەویست و لەگەڵی خواردن دەخواردن تێر دەبوون؛ دەیوت تۆ بەرەکەتداری.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

-42 ک.ھ.

کاتێک پێغەمبەر ﷺ دوازدە ساڵ بوو، مامی ئەبوتالب لەگەڵ کاروانێکی بازرگانی بردییە شام. لە بوسرا ڕاهیبێک بە ناوی بەحیرا نیشانەکانی پێغەمبەرایەتیی تێدا بینی و داوای کرد بیگەڕێنێتەوە مەککە و لە جوولەکە و ڕۆمییەکان بیپارێزێت. ئەبوتالب زوو گەڕاندییەوە.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

شەوال -39 ک.ھ.

کاتێک پێغەمبەر ﷺ چواردە یان پازدە ساڵ بوو، جەنگی فیجار لەنێوان قوڕەیش و کینانە لەگەڵ قەیس عەیلان هەڵگیرسا، بەهۆی کوشتنی عوروە لە مانگی حەرامدا. ﷺ لە هەندێک ڕۆژەکانیدا ئامادە بوو، وەک ڕۆژی نەخلە. دوای گەڕانەوەیان لە زولقەعدەدا پەیمانی فوزوول بەسترا.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

زولقەعدە -33 ک.ھ.

پەیمانی فوزوول لە مانگی حەرامدا بەسترا؛ هۆزەکانی قوڕەیش لە ماڵی عەبدوڵڵا کوڕی جودعان کۆبوونەوە و پەیمانیان دا نابێت لە مەککە ستەملێکراوێک ببینن و لەگەڵی نەوەستن. پێغەمبەر ﷺ تێیدا ئامادە بوو و فەرمووی ئەگەر لە ئیسلامدا بانگی بکرێت وەڵام دەداتەوە. هۆکارەکەی ستەمی عاصی کوڕی وائیل بوو بەرامبەر پیاوێکی زوبەیدی.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

زولحەجە -28 ک.ھ.

کاتێک پێغەمبەر ﷺ بیست و پێنج ساڵ بوو و لە مەککە تەنها بە «ئەمین» ناسرابوو، مامی ئەبوتالب پێشنیازی کرد بۆ بازرگانیی خەدیجە بڕوات بۆ شام. لەگەڵ خزمەتکارەکەی مەیسەرە چوو، ڕاهیب نیسطورا نیشانەی پێغەمبەرایەتیی تێدا بینی، و کاتێک گەڕایەوە خەدیجە رضي الله عنها خۆی پێشکەش کرد و ﷺ هاوسەری گرت.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

-28 ک.ھ.

لە تەمەنی پێغەمبەر ﷺ و خەدیجە لە کاتی هاوسەرگیریدا جیاوازی هەیە. خەدیجە رضي الله عنها بەهۆی ئەمانەت و ئەخلاقە جوانەکەی ﷺ خوازیاری بوو و داوای لێ کرد باوکی بخوازێت. ﷺ کاتێک هاوسەری گرت کە پێشتر شووی کردبوو.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

-18 ک.ھ.

لە کاتی بیناکردنەوەی کەعبە لە جاهیلییەتدا، هۆزەکانی قوڕەیش لەسەر دانانی بەردی ڕەش جیاوازن. یەکەم پیاو کە لە دەروازەکەوە هات — پێغەمبەر ﷺ — بە «ئەمین» ناویان برد؛ لە جلێکدا دانا و هەموو هۆزەکان گرتیان و ئەو ﷺ داینا.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

ڕەمەزان -13 ک.ھ.

یەکەم شت کە وەحی پێی دەستی پێکرد خەوی ڕاست بوو. پاشان لە ئەشکەوتی حیرا خەڵوەتی دەکرد هەتا جیبریل سورەتی عەلەقی هێنا. بۆ خەدیجە و وەرەقە کوڕی نەوفەل باسی کرد. دوای ماوەیەک جیبریل گەڕایەوە و سورەتی موددەسیر دابەزی؛ ئەمە یەکەم پێغەمبەرایەتی و فەرمانی تەبلیغ بوو.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

شەوال -13 ک.ھ.

وەحی بۆ ماوەیەک لە پێغەمبەر ﷺ وەستا و ئەمە سەخت بوو بەسەریدا. جیبریل سورەتی زوحای هێنا کە پەروەردگار سوێند دەخوات جێی نەهێشتووە. ئومجەمیل وتی شەیتانەکەی درەنگ کەوت؛ ئایەتەکانی زوحا دابەزی.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

شەوال -13 ک.ھ.

یەکەم کەس کە باوەڕی هێنا خەدیجە رضي الله عنها بوو، پاشان ئەبوبەکر و عەلی و زەید. بە بانگەوازی ئەبوبەکر چەندین هاوەڵ ئیسلامیان هێنا؛ پاشان زنجیرەی پێشەنگەکان بەردەوام بوو تا ژمارەیەکی زۆر لە پیاو و ژن.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

-9 ک.ھ.

یەکەمین ئەوانەی ئیسلامیان ئاشکرا کرد حەوت کەس بوون. پێغەمبەر ﷺ و ئەبوبەکر پارێزرابوون؛ ئەوانی تر ئەشکەنجە دران. بیلەل رضي الله عنه لەسەر «یەک، یەک» وەستا؛ ئەبوبەکر کڕیی و ئازادی کرد و شەش کەسی تری لەگەڵیدا ئازاد کرد.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

-9 ک.ھ.

پێغەمبەر ﷺ شەو و ڕۆژ، نهێنی و ئاشکرا بانگی دەکرد. قوڕەیش هاتنە لای ئەبوتالب و داوایان کرد لێیان دووری بخاتەوە. ﷺ فەرمووی ناتوانم وازی لێ بهێنم زیاتر لەوەی بتوانن شەعلەیەک لە خۆر هەڵبگرن. ئەبوتالب وتی برازاکەم هەرگیز درۆی نەکردووە.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

ڕەجەب -8 ک.ھ.

کاتێک مەککە لەسەر هاوەڵان تەنگ بوو، پێغەمبەر ﷺ فەرمووی بڕۆنە لای پاشایەک کە ستەم ناکرێت. دەوترێت لە ڕەجەبی ساڵی پێنجەمی پێغەمبەرایەتی دەرچوون؛ دوازدە پیاو و چوار ژن، یەکەمیان عوسمان و هاوسەرەکەی ڕوقەییە بوون.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

زولحەجە -7 ک.ھ.

پێغەمبەر ﷺ داوای کرد ئیسلام بە عومەر یان ئەبوجەهل بەهێز بکرێت. عومەر دەرچوو دەیویست ﷺ بکوژێت؛ لای خوشکەکەی سورەتی طه ی بیست و موسڵمان بوو. موسڵمانان لە دوو ڕیزدا چوونە مزگەوت و قوڕەیش خەمیان گرت.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

-7 ک.ھ.

لە کۆتایی ساڵی شەشەمی پێغەمبەرایەتی حەمزە رضي الله عنه موسڵمان بوو؛ دوای ئەوەی ئەبوجەهل ئازاری پێغەمبەری ﷺ دا، حەمزە بەرگریی لێ کرد پاشان خوا باوەڕی خستە دڵییەوە. موسڵمانان زۆر بەهێز بوون پێی.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

موحەڕەم -6 ک.ھ.

کاتێک قوڕەیش بڕیاری کوشتنی پێغەمبەر ﷺ یان دا، بەنوو عەبدولموتتەلیب کۆک بوون بیخەنە شیعبەکەیان و بیپارێزن. قوڕەیش و کینانە پەیمانیان بەست هاوسەرگیری و بازرگانی لەگەڵ بەنوو هاشم و بەنوو عەبدولموتتەلیب نەکەن هەتا پێغەمبەر ﷺ یان بدەنێ. سێ ساڵ لە شیعب مانەوە و بڵا و برسێتی توند بوو، پاشان پیاوانی قوڕەیش ڕەخنەیان لە یەکتر گرت و سەحیفەیان هەڵوەشاند.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية