تایملاینی مێژووی ئیسلام

-53 ک.ھ.

زانا و مێژوونووسان لە دیاریکردنی ڕۆژ و مانگی لەدایکبوونی پێغەمبەر ﷺ جیاوازن، بەڵام کۆکن لەسەر ئەوەی لە ڕۆژی دووشەممە لە ساڵی فیل لەدایک بووە. ابن القیم و ابن عباس و زۆرێک لە زانایان دەڵێن لە ناو مەککە و لە ساڵی فیل لەدایک بووە. دوای مردنی باوکی عەبدوڵڵا لەدایک بوو و یەتیم گەورە بوو، و لە ماڵی ئەبوتالب لە شیعبی بەنوو هاشم لەدایک بوو.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

-49 ک.ھ.

لە ئەنەسی کوڕی مالیکەوە: جیبریل ﷺ هاتە لای پێغەمبەر ﷺ کاتێک لەگەڵ مناڵان یاری دەکرد، دڵی دەرهێنا و پارچەیەکی لێ دەرهێنا و وتی ئەمە بەشی شەیتانە لێت. پاشان بە ئاوی زەمزەم شتی و گەڕاندییەوە جێگای خۆی. ئەنەس دەڵێت شوێنی دەرزییەکەی لە سنگیدا بینیوە.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

-48 ک.ھ.

کاتێک پێغەمبەر ﷺ شەش ساڵ بوو، دایکی ئامینە کچی وەهب بردییە لای مامۆزاکانی بەنوو عەدی کوڕی نەجار، لەگەڵ دایەنەکەی ئوم ئەیمەن رضي الله عنها. لە ئەبوا ئامینە کۆچی دوایی کرد و ئوم ئەیمەن گەڕاندییەوە مەککە. دواتر ﷺ ئازادی کرد و بە زەید کوڕی حاریسەی دا و ئوسامەیان بوو؛ ئوم ئەیمەن پێنج مانگ دوای مردنی پێغەمبەر ﷺ کۆچی دوایی کرد.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

-48 ک.ھ.

دوای مردنی ئامینە کاتێک تەمەنی شەش ساڵ بوو، باپیری عەبدولموتتەلیب کوڕی هاشم سەرپەرشتی کرد. زۆر خۆشی دەویست و لەسەر نەمرەکەی خۆی لە سێبەری کەعبە دای دەنیشاند و دەیوت کاروبارێکی گەورەی هەیە. پێش مردنی بە ئەبوتالبی ڕاسپارد کە بیپارێزێت.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

-46 ک.ھ.

کاتێک پێغەمبەر ﷺ هەشت ساڵ بوو، باپیری عەبدولموتتەلیب کۆچی دوایی کرد و ئەبوتالبی ڕاسپارد بیپارێزێت، چونکە عەبدوڵڵا و ئەبوتالب دایکیان یەک بوو. ئەبوتالب زۆر خۆشی دەویست و لەگەڵی خواردن دەخواردن تێر دەبوون؛ دەیوت تۆ بەرەکەتداری.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

-42 ک.ھ.

کاتێک پێغەمبەر ﷺ دوازدە ساڵ بوو، مامی ئەبوتالب لەگەڵ کاروانێکی بازرگانی بردییە شام. لە بوسرا ڕاهیبێک بە ناوی بەحیرا نیشانەکانی پێغەمبەرایەتیی تێدا بینی و داوای کرد بیگەڕێنێتەوە مەککە و لە جوولەکە و ڕۆمییەکان بیپارێزێت. ئەبوتالب زوو گەڕاندییەوە.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

شَوَّال -39 ک.ھ.

کاتێک پێغەمبەر ﷺ چواردە یان پازدە ساڵ بوو، جەنگی فیجار لەنێوان قوڕەیش و کینانە لەگەڵ قەیس عەیلان هەڵگیرسا، بەهۆی کوشتنی عوروە لە مانگی حەرامدا. ﷺ لە هەندێک ڕۆژەکانیدا ئامادە بوو، وەک ڕۆژی نەخلە. دوای گەڕانەوەیان لە زیلقەعدەدا حیلفی فوزوول بەسترا.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

ذُو الْقَعْدَة -33 ک.ھ.

حیلفی فوزوول لە مانگی حەرامدا بەسترا؛ هۆزەکانی قوڕەیش لە ماڵی عەبدوڵڵا کوڕی جودعان کۆبوونەوە و پەیمانیان دا نابێت لە مەککە ستەملێکراوێک ببینن و لەگەڵی نەوەستن. پێغەمبەر ﷺ تێیدا ئامادە بوو و فەرمووی ئەگەر لە ئیسلامدا بانگی بکرێت وەڵام دەداتەوە. هۆکارەکەی ستەمی عاصی کوڕی وائیل بوو بەرامبەر پیاوێکی زوبەیدی.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

ذُو الْحِجَّة -28 ک.ھ.

کاتێک پێغەمبەر ﷺ بیست و پێنج ساڵ بوو و لە مەککە تەنها بە «ئەمین» ناسرابوو، مامی ئەبوتالب پێشنیازی کرد بۆ بازرگانیی خەدیجە بڕوات بۆ شام. لەگەڵ خزمەتکارەکەی مەیسەرە چوو، ڕاهیب نیسطورا نیشانەی پێغەمبەرایەتیی تێدا بینی، و کاتێک گەڕایەوە خەدیجە رضي الله عنها خۆی پێشکەش کرد و ﷺ هاوسەری گرت.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

-28 ک.ھ.

لە تەمەنی پێغەمبەر ﷺ و خەدیجە لە کاتی هاوسەرگیریدا جیاوازی هەیە. خەدیجە رضي الله عنها بەهۆی ئەمانەت و ئەخلاقە جوانەکەی ﷺ خوازیاری بوو و داوای لێ کرد باوکی بخوازێت. ﷺ کاتێک هاوسەری گرت کە پێشتر شووی کردبوو (سەییب).

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

-18 ک.ھ.

لە کاتی بیناکردنەوەی کەعبە لە جاهیلییەتدا، هۆزەکانی قوڕەیش لەسەر دانانی بەردی ڕەش جیاوازن. یەکەم پیاو کە لە دەروازەکەوە هات — پێغەمبەر ﷺ — بە «ئەمین» ناویان برد؛ لە جلیێکدا دانا و هەموو هۆزەکان گرتیان و ئەو ﷺ داینا.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

رَمَضَان -13 ک.ھ.

یەکەم شت کە وحی پێی دەستی پێکرد خەوی ڕاست بوو. پاشان لە ئەشکەوتی حیرا خەڵوەتی دەکرد هەتا جیبریل سورەتی عەلەقی هێنا. بۆ خەدیجە و وەرەقە کوڕی نەوفەل باسی کرد. دوای فەترەیەک جیبریل گەڕایەوە و سورەتی موددەسیر دابەزی؛ ئەمە یەکەم پێغەمبەرایەتی و فەرمانی تەبلیغ بوو.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

شَوَّال -13 ک.ھ.

وحی بۆ ماوەیەک لە پێغەمبەر ﷺ وەستا و ئەمە سەخت بوو بەسەریدا. جیبریل سورەتی زوحای هێنا کە پەروەردگار سوێند دەخوات جێی نەهێشتووە. ئوم جەمیل وتی شەیتانەکەی درەنگ کەوت؛ ئایەتەکانی زوحا دابەزی.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

شَوَّال -13 ک.ھ.

یەکەمین کەس کە باوەڕی هێنا خەدیجە رضي الله عنها بوو، پاشان ئەبووبەکری سدیق، عەلی کوڕی ئەبوتالب، و زەید کوڕی حاریسە. بە بانگەوازی ئەبووبەکر چەندین هاوەڵی تریش موسڵمان بوون؛ دەقەکە لیستی پێشەنگەکان دەگێڕێتەوە.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

-9 ک.ھ.

یەکەمین کەس کە ئیسلامی ئاشکرا کرد حەوت کەس بوون. ئەوانی تر موسڵمانان لەلایەن موشریکانەوە ئەشکەنجە دران؛ بیلەل لەسەر «یەک، یەک» سوور بوو. ئەبووبەکر کڕیی و ئازادی کرد و شەش کەسی تری لەگەڵیدا ئازاد کرد.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

-9 ک.ھ.

پێغەمبەر ﷺ بە بەردەوامی بانگەوازی دەکرد؛ موشریکانی قوڕەیش دژایەتییان دەکرد، بەتایبەت ئەبولەهەب و ئوم جەمیل. ئەبوتالب پاراستنی دەکرد. قوڕەیش داوایان کرد بیوەستێنێت؛ ﷺ فەرمووی ناتوانم وازی لێ بهێنم وەک ئەوەی ناتوانن شەعلەیەک لە خۆرەوە هەڵگرن.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

رَجَب -8 ک.ھ.

ئوم سەلەمە رضي الله عنها دەڵێت کاتێک مەککە تەنگ بووەوە و هاوەڵان ئازار دران، ﷺ فەرمووی لە حەبەشە پاشایەک هەیە ستەم ناکرێت لای. دەوترێت لە ڕەجەبی ساڵی پێنجەمی بەعثە بوو؛ دوازدە پیاو و چوار ژن، لەوانە عوسمان و ڕوقەییە.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

ذُو الْحِجَّة -7 ک.ھ.

پێغەمبەر ﷺ داوای کرد ئیسلام بە ئەبوجەهل یان عومەر بەهێز بکرێت. عومەر دەرچوو بیکوژێت؛ بیستیی خوشک و زاوای موسڵمان بوون. دوای خوێندنەوەی سورەتی تاهە موسڵمان بوو و موسڵمانان لە دوو ڕیزدا چوونە مزگەوت.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

-7 ک.ھ.

لە کۆتایی ساڵی شەشەمی پێغەمبەرایەتی حەمزە رضي الله عنه موسڵمان بوو، دوای ئەوەی ئەبوجەهل ﷺ ی ئازار دا. حەمزە تۆڵەی سەندەوە پاشان دوای وەسوەسە چووە لای ﷺ و باوەڕی هێنا؛ موسڵمانان بەهۆیەوە بەهێز بوون.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

مُحَرَّم -6 ک.ھ.

کاتێک قوڕەیش بڕیاری کوشتنی پێغەمبەر ﷺ یان دا، بەنوو عەبدولموتتەلیب کۆک بوون بیخەنە شیعبەکەیان و بیپارێزن. قوڕەیش و کینانە پەیمانیان بەست هاوسەرگیری و بازرگانی لەگەڵ بەنوو هاشم و بەنوو عەبدولموتتەلیب نەکەن هەتا پێغەمبەر ﷺ یان بدەنێ. سێ ساڵ لە شیعب مانەوە و بڵا و برسێتی توند بوو، پاشان پیاوانی قوڕەیش ڕەخنەیان لە یەکتر گرت و سەحیفەیان هەڵوەشاند.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية