تایملاینی سیرە

-6 ک.ھ.

قوڕەیش تووفەیلیان لە گوێگرتن لە ﷺ ترساند؛ گوێی پەمۆ کرد. خوا هەندێکی لە قسەی پێ بیست و موسڵمان بوو. باوک و هاوسەری موسڵمان کرد؛ دوای بانگەوازی دەوس لەگەڵ حەفتا یان هەشتا ماڵ هاتە خەیبەر و هەتا فەتحی مەککە و شەهیدبوون لە یەمامە لەگەڵ ﷺ مایەوە.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

مُحَرَّم -3 ک.ھ.

دوای دوو یان سێ ساڵ لە گەمارۆی ستەمکارانە لە شیعبی ئەبوتالب، سەحیفە هەڵوەشێنرا. هیشام کوڕی عەمرۆ لەگەڵ زوهەیر و موتعیم و ئەبولبەختەری و زەمعە پەیمانیان دا هەڵیوەشێنن. خوا ئەڕەزەی نارد و هەموو ستەم و پچڕاندنی خوارد، تەنها ناوی خوا نەبێت؛ پاشان پێغەمبەر ﷺ و هاوەڵانی لە شیعب دەرچوون.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

رَمَضَان -3 ک.ھ.

خەدیجە رضي الله عنها لە باشترین ژنانی دونیا بوو؛ جیبریل سەلامی خوا و خۆی و مزگەوتیی خانوویەکی لە بەهەشت بۆ هێنا. یەکەم کەس بوو ئیسلامی هێنا، و خوا منداڵی لێ ڕۆزی کرد. لەگەڵ ئەبوتالب لە یەک ساڵدا کۆچی دوایی کرد؛ سێ ساڵ پێش کۆچی پێغەمبەر ﷺ بۆ مەدینە کۆچی دوایی کرد و لە حەجون نێژرا.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

شَوَّال -3 ک.ھ.

پێغەمبەر ﷺ لەگەڵ مەولای زەید کوڕی حاریسە بە پێ چووە تایف — نزیکەی شەست میل لە مەککەوە — و بانگەوازی کرد بەڵام وەڵامیان نەدایەوە. دە ڕۆژ مانەوە؛ گێلەکانیان بەردیان لێدا و پێلاوەکانی بە خوێن سور بوونەوە. لە قەرنولمەنازیل جیبریل و فریشتەی شاخەکان هاتن؛ ﷺ فەرمووی هیوادارم خوا لە نەوەیان کەسانێک دەربێنێت کە خوا بە تەنیا بپەرستن.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

شَوَّال -3 ک.ھ.

کاتێک پێغەمبەر ﷺ لە تایف گەڕایەوە مەککە و لە نەخلە بوو، شەو نوێژی دەکرد؛ حەوت کەس لە جنی خەڵکی نەسیبین گوێیان لە خوێندنەوەی گرت و باوەڕیان هێنا و گەڕانەوە بۆ ئاگادارکردنەوەی گەلەکەیان. ئایەتەکانی ئەحقاف دابەزی؛ دوای چەند مانگێک وەفدی دووەم هات.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

شَوَّال -3 ک.ھ.

کاتێک نەخۆشیی ئەبوتالب توند بوو، پێغەمبەر ﷺ داوای لێ کرد بڵێ «لا إله إلا الله»؛ ئەبووجەهل و عەبدوڵڵا کوڕی ئەبی ئومیەیە ڕێگریان لێ کرد هەتا وتی لەسەر ئایینی عەبدولموتتەلیب دەمێنمەوە. ﷺ فەرمووی لێی داوای لێبوردن دەکات هەتا قەدەغەی لێ نەکرێت؛ ئایەتەکان دابەزی؛ ئەبوتالب قەڵغان بوو بەڵام لەسەر ئایینی باپیرانی مایەوە.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

شَوَّال -3 ک.ھ.

دوای مردنی خەدیجە رضي الله عنها، پێغەمبەر ﷺ لە مەککە پێش هیجرە سەودەی هاوسەر گرت؛ زوو ئیسلامی هێنا و هیجرەی دووەمی بۆ حەبەشە کرد. مێردی سەکران کوڕی عەمرۆ مرد؛ لە شەستەکانی تەمەنیدا بوو، نۆبەکەی بە عائیشە رضي الله عنها دا و ﷺ هێشتییەوە، و منداڵی لێ نەبوو.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

مُحَرَّم -2 ک.ھ.

پێغەمبەر ﷺ عائیشەی سدیقە رضي الله عنها هاوسەر گرت کاتێک شەش ساڵ بوو، و لە مەدینە لە شەووالی ساڵی دووەمی هیجرە لەگەڵی ماڵەوەی کرد کاتێک نۆ ساڵ بوو. خۆشەویستترین هاوسەرەکانی لای بوو، و جگە لەو کچێکی بەکرەی نەهاوسەر گرت.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

ذُو الْحِجَّة -2 ک.ھ.

لە عوبادە کوڕی سامیت رضي الله عنه وە — یەکێک لە نەقیبەکانی شەوی عەقەبە —: پێغەمبەر ﷺ داوای بەیعەی کرد لەسەر هاوبەشی نەکردن، نەدزی، نەزینا، نەکوشتنی منداڵ، نەبوختان، و نەسەرکێشی لە مەعروفدا؛ هەر کەس وەفای کرد پاداشتی لای خوایە، و ئەوەی سزای دونیای بینی کەفارەیە بۆی.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

مُحَرَّم -1 ک.ھ.

ئەبوو سەلەمە یەکەم کۆچەر بوو لە هاوەڵانی قوڕەیش بۆ مەدینە دوای عەقەبەی یەکەم. بەنوو موغیرە ئوم سەلەمەیان هێشتەوە و بەنوو عەبدولئەسەد کوڕەکەیان لێ سەند؛ ساڵێک دەگریا. دواتر ڕێگایان پێدا و عوسمان کوڕی تەلحە تا قوبا لەگەڵی چوو؛ عوسمان دوای حودەیبەیە ئیسلامی هێنا.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

مُحَرَّم -1 ک.ھ.

ئەنسار دوای بەیعەی عەقەبەی یەکەم نووسیان بۆ پێغەمبەر ﷺ کەسێک بنێرێت نوێژیان بۆ بکات و قورئانیان فێر بکات؛ موسعەب کوڕی عومەیری نارد لە میوانداریی ئەسعەد کوڕی زورارە. ئیسلام بڵاو بووەوە هەتا ماڵێک لە یەسریب نەما تێیدا موسڵمانێک نەبێت؛ سەعد کوڕی موغاز و ئوسەید کوڕی حوزەیر لەسەر دەستی ئیسلامیان هێنا.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

ذُو الْحِجَّة -1 ک.ھ.

لە جابرەوە: پێغەمبەر ﷺ دە ساڵ لە مەککە خەڵکی بانگ دەکرد کێ پەنای بدات؛ خوا لە یەسریبەوە بۆی ناردن. حەفتا پیاو لە وەرزدا هاتن و لە شیعبی عەقەبە بەیعەیان کرد لەسەر گوێگرتن و یارمەتی و فەرمان بە مەعروف؛ ئەسعەد کوڕی زورارە ئاگاداری کردن و بەیعەیان نەجێهێشت.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

-1 ک.ھ.

لەم ڕووداوە گەورەیەدا پێغەمبەر ﷺ پێغەمبەرانی بینی و سدرەتولمونتەها و ئایەتە گەورەکانی تر؛ پێنج نوێژەکە تێیدا فەرز کران. قوڕەیش ڕووداوەکەیان درۆ کرد؛ ﷺ لە حیجر وەڵامی پرسیارەکانیان دەربارەی بەیتولمەقدەس دایەوە، و لەگەڵ پێغەمبەران نوێژی کرد و پێشەواییی کرد.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

0 ک.ھ.

لە عەبدوڵڵا کوڕی مەسعوود رضي الله عنه وە: مانگ لە سەردەمی پێغەمبەر ﷺ دا دوو پارچە بوو و فەرمووی «شایەتی بدەن». خەڵکی مەککە داوای ئایەتیان کرد و حیرا لەنێوان دوو پارچەکەدا بینرا. ناسراو ئەوەیە جارێک ڕوویدا؛ ابن القیم و ابن حجر و غەیرە ئەوەیان پێ باشتر بوو.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

صَفَر 1 ک.ھ.

کاتێک موشریکەکان بینییان هاوەڵان ئامادە بوون و منداڵ و ماڵیان بردە لای ئەوس و خەزرەج لە یەسریب، خەمبار بوون. لە داری نەدوە کۆبوونەوە نزیکەی دوو مانگ و نیو دوای بەیعەتی عەقەبە. ئیبلیس وەک پیرەمێردی نەجد هات. پێشنیاری دەرکردن و زیندانکردن ڕەتکرانەوە؛ ئەبووجەهل پێشنیاری کوشتن بە یەک لێدان لە هەموو هۆزەکان کرد و بە کۆدەنگی وەریانگرت.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

صَفَر 1 ک.ھ.

عائیشە رضي الله عنها دەڵێت پێغەمبەر ﷺ شوێنی کۆچی نیشاندا لەنێوان دوو حەڕەدا. ئەبووبەکر چاوەڕوانی مۆڵەت بوو. لە ئەشکەوتی ثەور سێ شەو مانەوە؛ عەبدوڵڵا کوڕی ئەبووبەکر و عامر کوڕی فوهەیرە یارمەتییان دان. سوڕاقە شوێنیان کەوت و دەستی ئەسپەکەی لە زەویدا نوقم بوو. موسڵمانان لە حەڕە چاوەڕوانی بوون و لە ڕۆژی دووشەممەی ڕەبیعولئەووەل لە بەنوو عەمرۆ کوڕی عەوف دابەزی.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

رَبِیع یەکەم 1 ک.ھ.

پێغەمبەر ﷺ لە بەنوو عەمرۆ کوڕی عەوف لە قوبا چەند دە شەوێک مایەوە، و مزگەوتەکەی لەسەر تەقوا دامەزراوی تێدا دامەزراند و تێیدا نوێژی کرد.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

رَبِیع یەکەم 1 ک.ھ.

پێغەمبەر ﷺ لە قوبا سواری ڕاحیلەکەی بوو هەتا لە مزگەوتی پێغەمبەر لە مەدینە وەستا، کە مڕبەدی خورما بوو بۆ سوهەیل و سەهل. کڕیی و کردییە مزگەوت و خۆی خشتی دەگواستەوە. لە ئەنەسەوە: چواردە شەو لە بەنوو عەمرۆ مایەوە، پاشان بۆ بەنوو نەجار نێردرا و لە پێشەوەی ئەبوو ئەییوب دابەزی. مزگەوت بە خشت و سەقفی جەрид و ستوونی داری خورما بوو.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

رَبِیع یەکەم 1 ک.ھ.

لە شوێنەوارەکانی کۆچ برایەتی لەنێوان موهاجیر و ئەنسار ڕوویدا هەتا لە سەرەتادا یەکتر میراتیان دەبرد. ابن عباس باسی نەسخبوونی میرات دەکات. ئەنەس دەگێڕێتەوە موهاجیرەکان لە فراواندەستی ئەنسار ترسیان لەوە هەبوو هەموو پاداشت ببەن. عەبدولڕەحمان کوڕی عەوف و سەعد کوڕی ڕەبیع برایەتییان کرا؛ عەبدولڕەحمان بازرگانی کرد و ژنێکی هێنا.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

شَعْبَان 1 ک.ھ.

پێغەمبەر ﷺ عوبەیدە کوڕی حاریسی نارد بۆ بەتنی ڕابغ لە شەعبان لەسەر هەشت مانگ لە کۆچ، لە شەست موهاجیر. ئەبوسوفیانیان بینی لە دوو سەددا؛ تەنها تیرهاویشتن بوو. سەعد کوڕی ئەبی وەققاس یەکەم کەس بوو تیرێکی لە ڕێگای خوا هاویشت، پاشان هەردوو لایەن گەڕانەوە.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية