تایملاینی ڕۆژمێری ئیسلام

رَبِیع دووەم 3 ک.ھ.

ﷺ دەیویست قوڕەیش؛ عەبدوڵڵا کوڕی ئوم مەکتومی کردە جێگر. بیستیی کۆمەڵێکی بەنوو سولەیم لە بوهران هەیە؛ لە سێ سەددا چوو؛ جیا ببوونەوە؛ چەند ڕۆژ مایەوە و بێ دوژمن گەڕایەوە.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

جُمَادى یەکەم 3 ک.ھ.

دوای بەدر قوڕەیش ڕێگای نەجدی عێراقیان گرت بۆ بازرگانی. ﷺ زەیدی لە سەد سواردا نارد؛ لە ئاوی قەرەدە کاروانەکەیان گرت؛ فورات کوڕی حەییان ئەسیر بوو و موسڵمان بوو.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

شَوَّال 3 ک.ھ.

دوای بەدر قوڕەیش نزیک سێ هەزار هاتنە لای ئوحود. ﷺ لەگەڵ هەزار دەرچوو؛ عەبدوڵڵا کوڕی ئوبەی بە سێیەکی سوپا گەڕایەوە. تیرهاوێژەکان شوێنیان جێهێشت؛ خالد کوڕی وەلید لە پشتەوە هێرشی کرد؛ حەفتا موسڵمان شەهید بوون لەوانە حەمزە.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

شَوَّال 3 ک.ھ.

وەحشی — قاتڵی حەمزە — دەڵێت جوبەیر کوڕی موتعیم ئازادی بە کوشتنی حەمزە بەستەوە. لە ژێر بەرددا کەمینەی گرت و بە نیزە کوشتی. دواتر موسەیلەمەی بە نیزە کوشت.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

شَوَّال 3 ک.ھ.

دوای ئوحود موشریکان پەشیمان بوون نەچوونە مەدینە. ﷺ تەنها ئەوانەی لە ئوحود بوون بانگ کرد — جگە لە جابیر — بۆ شوێنکەوتنیان. عائیشە باسی حەفتا پیاو دەکات؛ خاوەنانی مەغازی دەڵێن حەوت سەد. هەشت میلی مەدینە.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

3 ک.ھ.

کەعبی کوڕی ئەشرەف شاعیرێک بوو سووکایەتیی بە پێغەمبەر ﷺ و هاوەڵانی دەکرد. دوای بەدر چووە مەککە و هاندەدا. ﷺ پرسی کێ بۆ کەعبە؟ محەممەد کوڕی مەسلمە و هاوەڵان بە فێڵ شەو بانگیان کرد و کوشتنیان و هاتنە لای پێغەمبەر ﷺ.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

مُحَرَّم 4 ک.ھ.

ﷺ ئەبوسەلەمەی لە سەد و پەنجادا نارد بۆ خاکی بەنوو ئەسەد پێش کۆبوونەوەیان. لە زی قەتەن هێرشیان کرد؛ مەڕوماڵاتیان برد و بێ دوژمن گەڕانەوە؛ هەر کەس حەوت وشتری بەرکەوت.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

مُحَرَّم 4 ک.ھ.

ﷺ عەبدوڵڵای نارد سوفیان بکوژێت کە کۆمەڵی دژی کۆ دەکردەوە. وەک خوزاعی خۆی نیشان دا و کوشتی؛ سەری هێنا و ﷺ گۆچانێکی پێدا بۆ بەهەشت.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

صَفَر 4 ک.ھ.

ڕیعل و زەکوان و عوسەییە و بەنوو لەحیان یارمەتییان داوا کرد؛ ﷺ حەفتا قاریی ئەنساری نارد؛ لە بیری مەعونە غەدریان لێ کردن و کوشتنیان. ﷺ مانگێک قونووتی دژیان کرد.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

رَبِیع یەکەم 4 ک.ھ.

دوای بیری مەعونە عەمرو کوڕی ئومەییە دوو پیاوی عامری کوشت کە پەیمانیان هەبوو. ﷺ یارمەتیی دیەی لە بەنوو نەزیر داوا کرد؛ پلانی کوشتنیان دا؛ وحی ئاگاداری کرد. گەمارۆی دان و دارخورما بڕدرا؛ دەرکران بۆ خەیبەر و شام؛ سورەتی حەشر دابەزی.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

شَعْبَان 4 ک.ھ.

دوای ئوحود ئەبوسوفیان وتی مەوعیدتان بەدرە ساڵی داهاتوو. لە ساڵی چوارەم ﷺ بە هەزار و پێنج سەد چووە بەدر هەشت ڕۆژ؛ قوڕەیش بە بیانووی وشکەساڵی گەڕانەوە. شوێنی موسڵمانانی بەهێز کرد.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

رَبِیع یەکەم 5 ک.ھ.

لە ڕەبیعولئەووەلی ساڵی پێنج، ﷺ بیستیی کۆمەڵێک لە دەومەتولجەندەل ستەم دەکەن و دەیانەوێت هێرش بکەنە مەدینە. لە هەزاردا چوو؛ ڕایانکرد؛ چەند ڕۆژ مایەوە و بێ دوژمن گەڕایەوە.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

شَعْبَان 5 ک.ھ.

ﷺ بیستیی بەنوو موستەلیق بۆ جەنگ کۆدەبنەوە؛ لە ئاوی مورەیسیع جەنگان و خوا شکستی پێ هێنان. جەووەیریە رضي الله عنها لە سەبی بوو و ﷺ هاوسەری گرت. لە گەڕانەوەدا ئیفک و قسەی ابن ئوبەی ڕوویدا.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

شَوَّال 5 ک.ھ.

دوای دەرکردنی بەنوو نەزیر، جوولەکە قوڕەیشیان هان دا. ﷺ خەندەقی هەڵکەند نزیک بیست شەو. گەمارۆ بیست و چوار شەو بوو؛ با و تەخزیل ناچاری ڕۆیشتنی کردن. خوا شکستی پێ هێنان.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

ذُو الْقَعْدَة 5 ک.ھ.

عومەر رضي الله عنه دەیوت ئەگەر فەرمانی بە ژنەکانت بکەیت حیجاب بگرن؛ چونکە چاک و خراپ قسەیان لەگەڵ دەکەن. ئایەتی حیجاب دابەزی.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

ذُو الْقَعْدَة 5 ک.ھ.

دوای ئەحزاب، بەنوو قورەیزە پەیمانیان شکاند بە هاندانی حویەیی. ﷺ گەمارۆی بیست و پێنج شەوی دان؛ لەسەر حوکمی سەعد کوڕی معاز نەزیلیان کرد: پیاوە جەنگاوەرەکان بکوژرێن و ژن و منداڵ سەبی بن.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

مُحَرَّم 6 ک.ھ.

عویەینە کوڕی حیسن هێرشی کردە سەر وشترەکانی ﷺ لە غابە؛ سەلەمە کوڕی ئەکووع ڕزگاری کردن. ﷺ گەیشتە زی قەرەد؛ ئەخرەم شەهید بوو. دوای سێ شەو چوونە خەیبەر.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

مُحَرَّم 6 ک.ھ.

ﷺ محەممەدی لە سی سواردا نارد بۆ قورەطاء؛ هێرشیان کرد و مەڕوماڵاتیان برد. سومامە کوڕی ئوسالیان گرت؛ ﷺ ئازادی کرد و موسڵمان بوو؛ گەنمی یەمامەی لە قوڕەیش قەدەغە کرد هەتا ﷺ مۆڵەتی دا.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

رَبِیع یەکەم 6 ک.ھ.

ﷺ عوککاشەی لە چل پیاودا نارد بۆ غەمر؛ خەڵکەکە ڕایانکرد. شوجاع کوڕی وەهب شوێنی مەڕوماڵاتی بینی؛ دوو سەد وشتریان برد و بێ دوژمن گەڕانەوە.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

رَبِیع دووەم 6 ک.ھ.

محەممەد کوڕی مەسلمە بە دە کەس نێردرا بۆ بەنوو سەعلبە و عوال لە زی قەسسە؛ شەو هێرشیان لێ کرا بە سەد پیاو و هەموویان کوژران تەنها محەممەد بریندار مایەوە و مردوویان زانی. موسڵمانێک هێناینە مەدینە؛ پاشان ئەبوو عوبەیدە بە چل کەس نێردرا و ماڵاتی گرت.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية