تایملاینی ڕۆژژمێری ئیسلام

رَبِیع دووەم 6 ک.ھ.

دوای کوشتنی هاوەڵانی محەممەد کوڕی مەسلمە، ئەبوو عوبەیدە بە چل پیاو نێردرا بۆ زی قەسسە؛ بەیانی هێرشیان کردن و ڕایانکرد بۆ چیاکان؛ پیاوێک ئیسلامی هێنا و ماڵاتیان گرت و خومس کرا. ابن سەعد دەڵێت هۆکارەکەش ڕێگری لە هێرش بۆ سەرحی مەدینە بووە.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

رَبِیع دووەم 6 ک.ھ.

زەید نێردرا بۆ بەنوو سولەیم و گەیشتە جەمووم؛ ژنێکی موزەینە بە ناوی حەلیمە ڕێنمایی کردن بۆ گوندێک؛ وشتر و مەڕ و دیل گرتن تێیاندا مێردی حەلیمە. ﷺ حەلیمە و مێردەکەی بەخشییە خۆی.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

جُمَادى یەکەم 6 ک.ھ.

بەنوو لەحیان غەدریان بە خوبەیب و هاوەڵانی کرد لە ڕۆژی ڕەجیع. دوای پەرتبوونی ئەحزاب ﷺ بە دوو سەد و بیست ئەسپ چووە لایان؛ وەک ئەوەی بۆ شام دەچێت نیشان دا. گەیشتنە وادی غوران؛ ڕایانکرد بۆ سەری چیاکان؛ کەسی نەگرت و سەرییەی بڵاو کردەوە.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

جُمَادى یەکەم 6 ک.ھ.

زەید بە ١٧٠ سوار نێردرا بۆ عیص بۆ ڕێگری لە کاروانی قوڕەیش بە سەرۆکایەتیی ئەبولعاص کوڕی ڕەبیع — مێردی زەینەب کچی پێغەمبەر ﷺ. کاروان و زیوی زۆر و دیلیان گرتن. ئەبولعاص شەو پەنای بردە زەینەب و پاراستنی؛ ﷺ جیرانی قبووڵ کرد.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

جُمَادى دووەم 6 ک.ھ.

زەید بە پازدە پیاو نێردرا بۆ تارەف — سی و شەش میل لە مەدینە — بۆ بەنوو سەعلبە؛ عەرەبەکان ڕایانکرد؛ بیست وشتری گرت و چوار شەو غایب بوو بێ دوژمن. شعارەکەیان «أمِتْ أمِتْ» بوو.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

شَعْبَان 6 ک.ھ.

ﷺ عەبدولڕەحمانی کردە ئەمیر و ڕاسپاردەی کرد غولوول و غەدر و کوشتنی منداڵ نەکات؛ بۆ بەنوو کەلب بچێت بانگیان بکات بۆ ئیسلام و ئەگەر وەڵام بدەنەوە کچی پاشایان بخوازێت. بە حەوت سەد ڕۆیشت؛ لە ڕۆژی سێیەم ئەصبەغ کوڕی عەمرۆی کەلبی — نەصرانی — ئیسلامی هێنا و زۆرێک لەگەڵی.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

رَمَضَان 6 ک.ھ.

بەتنی فەزارە دەیانویست تیرۆری پێغەمبەر بکەن؛ ئەبووبەکر سەرییەی برد و هێرشی کردن. ئوم قرفە سی فارس ئامادە کردبوو؛ کوشتنیان. سەلەمە کوڕی ئەکوع دەگێڕێتەوە کە ئەبووبەکر ئەمیر بوو و کچی فەزارییەکەی پێ بەخشی؛ ﷺ داوای کرد و بە فیدیەی دیلی مەککە ئازادی کرد.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

شَوَّال 6 ک.ھ.

دەستەیەک لە عوکڵ و عورەینە هاتن و لە مەدینە نەخۆش کەوتن؛ ﷺ وشتر و شوانی پێ دان. شوانەکەیان کوشت و وشتریان برد و دوای ئیسلام کوفریان کرد. کورز بە بیست فارس شوێنی کەوتن؛ دەست و قاچیان بڕدرا و چاویان بە میخی گەرم سووتێنرا چونکە ئەوانیش وایان بە شوان کردبوو.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

ذُو الْقَعْدَة 6 ک.ھ.

ﷺ بە نزیک ١٤٠٠ هاوەڵ بۆ عومرە چووە حدەیبەیە. عوسمانی ناردە مەککە؛ هەواڵی کوشتنی بڵاوبووەوە و بەيعەی ڕیزوان کرا. سوهەیل کوڕی عەمرۆ صوڵحی کرد: جەنگ دە ساڵ بوەستێت؛ مەرجەکانی گەڕاندنەوەی هاتووەکان؛ ئەمساڵ مەککە نەچنە ژوورەوە و ساڵی داهاتوو سێ ڕۆژ.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

6 ک.ھ.

ئەبووڕافیع لە هاندەرانی ئەحزاب بوو. خەزرەج داوای کوشتنیان کرد بۆ یەکسانبوون لەگەڵ ئەوس. عەبدوڵڵا کوڕی عەتیک چووە قەڵاکەی و کوشتی؛ قاچی شکا و ﷺ دەستی لێدا چاک بوو.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

مُحَرَّم 7 ک.ھ.

خاوەنەکانی سیرە لە کاتەکەیدا جیاوازن؛ زۆرینە لەسەر ساڵی حەوتەمن. پێغەمبەر ﷺ بەیانی چووە خەیبەر و فەرمووی «اللە أکبر، خەیبەر وێران بوو». بە عەنوە گیران؛ سەفییە کچی حویەیی رضي الله عنها ئازاد کرا و هاوسەرگیری لەگەڵ کرا. جوولەکەکان لەسەر نیوەی بەرهەم لەسەر زەوی مانەوە.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

مُحَرَّم 7 ک.ھ.

لە کاتی غەزای خەیبەردا پێغەمبەر ﷺ گۆشتی گوێدرێژی ماڵی حەرام کرد و وتی پیسە؛ فەرمانی کرد دیگەکان بڕێژن کە دەکوڵان. گۆشتی ئەسپی حەڵاڵ کرد و لە موتعەی ژنان قەدەغەی کرد.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

مُحَرَّم 7 ک.ھ.

ئەبوو مووسا رضي الله عنه دەڵێت لە یەمەنەوە کۆچیان کرد بۆ لای پێغەمبەر ﷺ؛ کەشتییەکەیان بردە لای نەجاشی و لەگەڵ جەعفەر مانەوە. هەموویان گەیشتنە ﷺ کاتێک خەیبەری فەتح کرد و پشکی پێ دان لەگەڵ ئەوانەی لە فەتحدا ئامادە بوون.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

مُحَرَّم 7 ک.ھ.

دوای فەتحی خەیبەر زەینەب کچی حاریس مەڕێکی برژاوی ژەهراوی پێشکەش کرد؛ ﷺ پارچەیەکی جوو، و فەرمووی ئێسقانەکە پێم دەڵێت ژەهراوییە. دانپیانان؛ بیشڕ کوڕی بەراء مرد و دوای ئەوە قisas کرا.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

مُحَرَّم 7 ک.ھ.

دوای گەڕانەوە لە حیودەیبەیە ﷺ بۆ پاشاکان نامەی نووسی؛ مۆری زیو بە نەقشی «محەممەد رسول اللە» دروست کرد. دیحیە بۆ قەیسەر، عەبدوڵڵا بۆ کیسڕا، عەمرۆ بۆ نەجاشی، حاتیب بۆ موقەوقیس، و غەیرە نێردران؛ هەندێک ئیسلامیان هێنا و هەندێک ڕەتیان کردەوە.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

رَبِیع یەکەم 7 ک.ھ.

جابر رضي الله عنه دەڵێت پێغەمبەر ﷺ چووە زاتوڕڕیقاع و کۆبوونەوەی غەتەفانی بینی بەبێ شەڕ؛ نوێژی خەوفی کرد. ئەبوو مووسا دەڵێت بەهۆی پارچە قوماشەوە ناونرا کە لە قاچیان دەبەستن. غەزای موحاریب و بەنوو ثەعلەبەشە.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

رَبِیع یەکەم 7 ک.ھ.

بەنوو مولوەح هاوەڵانی بەشیر کوڕی سوهەیدیان کوشتبوو؛ سەریای غالب بۆ تۆڵە نێردرا. شەو هێرشیان کردن و ماڵاتیان برد؛ سوپایەکی گەورە شوێنیان کەوت هەتا باران و لافاو لەنێوان دوو لایەکدا بوو و موسڵمانان کشانەوە.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

جُمَادى دووەم 7 ک.ھ.

دوای ئەوەی خەڵکی جوزام ماڵی دیحیەیان ڕفاند لە ڕێگادا، پێغەمبەر ﷺ زەیدی بە پێنسەد پیاو نارد؛ هێرشی کردن و هەزار وشتر و پێنج هەزار مەڕ و سەد دیلیان گرت. چونکە ئاشتەوایی لەگەڵ جوزام هەبوو و موسڵمانانیان یارمەتی دیحیەیان دا، ﷺ فەرمانی گەڕاندنەوەی غەنیمەتی کرد.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

شَعْبَان 7 ک.ھ.

پێغەمبەر ﷺ عومەر رضي الله عنه ی بە سی پیاو ناردە عەجوزی هەوازین لە تورەبە. ڕێنیشانده‌ر شەو دەڕۆیشت؛ هەوازین ڕایانکرد. کاتێک ڕێنیشانده‌ر پێشنیاری خەثعەمی کرد عومەر وتی: تەنها فەرمانی شەڕی هەوازینم پێدراوە.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية

شَعْبَان 7 ک.ھ.

پێغەمبەر ﷺ بەشیری بە سی پیاو ناردە لای بەنوو مورڕە لە لایەکی فەدەک. مەڕ و ماڵاتیان برد؛ شەو داوای تۆڵە گەیشتنە لایان و تیرئاویان کردن هەتا هەموو تیرەکانیان تەواو بوو؛ هەموویان کوژران جگە لە بەشیر کە بریندار گەیشتە فەدەک و چاک بووەوە.

سەرچاوە: الموسوعة التاريخية — الدرر السنية